Nauka
18:30
Dwa nowe symptomy Alzheimera. Pojawiają się wcześniej niż reszta
Alzheimer po cichu rozwija się na długo przed tym, jak pojawią się pierwsze oznaki zapominania. Naukowcy znaleźli nowy ślad, który zdradza obecność tej choroby znacznie wcześniej.
Hipokamp nie jest pierwszy
Badacze z Johns Hopkins University wskazali dwa obszary mózgu, w których dochodzi do uszkodzeń wcześniej niż w hipokampie. Hipokamp odpowiada za pamięć i jest obszarem mózgu, który jest zwykle badany przy szukaniu Alzheimera. Nowe odkrycie może pozwolić wykryć chorobę nawet 10 lat przed pojawieniem się oznak utraty pamięci. To właśnie w takim momencie leczenie ma największe szanse ochronić mózg. Wynikiopublikowano w "NeuroImage Reports".
Chodzi o korę śródwęchową i ciało migdałowate. Obie struktury łączą się z pamięcią i emocjami. Starszy autor badania, inżynier biomedyczny Michael Miller twierdzi, że zmiany w tych dwóch ośrodkach występują co najmniej 5 do 10 lat przed pojawieniem się objawów. Według Millera leczenie warto zacząć w 2., 3. czy 4. roku zmian, ale nie po 15 latach, gdy pojawiają się problemy z pamięcią.
Zmiany w mózgu nawarstwiają się w dłuższym czasie, przez nawet dekadę, zanim pojawią się objawy. Ta o właśnie ten okres jest szansą na leczenie. Potrzebne są do tego biomarkery, czyli mierzalne zmiany biologiczne wskazujące na chorobę. Marilyn Albert kieruje Johns Hopkins Alzheimer's Disease Research Center. Chce leczyć ludzi przed objawami, by dało się je opóźnić lub zatrzymać.
Zespół przeanalizował setki skanów mózgu z rezonansu magnetycznego i tomografii pozytonowej. Pochodziły z dwóch niezależnych projektów i obejmowały osoby bez objawów oraz z zaburzeniami poznawczymi. Były wśród nich też osoby zmarłe z powodu choroby. W obu projektach wzór był ten sam. Kora śródwęchowa i ciało migdałowate traciły tkankę wcześniej niż hipokamp.
Kora śródwęchowa pomaga odzyskiwać zapisane wspomnienia. Ciało migdałowate odpowiada za pamięć emocjonalną. Patrzenie na obie struktury naraz może ujawnić chorobę tam, gdzie sam hipokamp jeszcze milczy.
Naukowcy znaleźli też związek z białkiem tau. W zdrowych komórkach nerwowych podtrzymuje ono ich strukturę. W Alzheimerze odkłada się nieprawidłowo i tworzy splątki zaburzające pracę mózgu. Obszary zaniku istoty szarej pokrywały się z miejscami zmian tau. Istota szara to część mózgu z ciałami komórek nerwowych.
Pomiar utraty tkanki w obu regionach może więc lepiej przewidywać ryzyko. Gdy badania obrazowe staną się tańsze, lekarze mogliby sprawdzać te obszary już u ludzi po 30. czy 40. roku życia z grupy ryzyka. Współautorka badania, Meaghan Morris, neuropatolog specjalizująca się w Alzheimerze uważa, że pozwoliłoby to leczyć ludzi coraz wcześniej.
Na razie to nie jest gotowy test. Badanie wskazuje potencjalne biomarkery, ale nie pozwala jeszcze przewidzieć choroby na lata przed jej startem. Teraz zespół chce poznać zmiany na poziomie molekularnym wokół tau. Miller zapowiada, że wtedy będzie można tworzyć terapie.
Alzheimer zostawia ślady w mózgu nawet dekadę przed pierwszymi kłopotami z pamięcią. Najpierw tkankę tracą kora śródwęchowa i ciało migdałowate. Jeśli kolejne badania to potwierdzą, leczenie może ruszyć wiele lat wcześniej.
JAKUB KRAWCZYńSKI