Unia kończy samowolkę. Nowe prawo od 2 sierpnia

Złożyłeś wniosek kredytowy, ale został on odrzucony i nie wiesz dlaczego? A może wysłałeś CV na idealne stanowisko pracy, ale nie dostałeś się nawet do drugiego etapu? Jest spora szansa, że decyzji nie podjął człowiek. Do tej pory firmy nie musiały o tym nawet informować, ale od 2 sierpnia to się zmieni.

Nowe prawo od 2 sierpnia 2026 roku

Od 2 sierpnia 2026 roku w życie wchodzi kolejna część Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 2024/1689, czyli tzw. AI Act. Od tego dnia zacznie obowiązywać wiele przepisów związanych ze stosowaniem sztucznej inteligencji, w tym między innymi w podejmowaniu decyzji związanych z udzieleniem kredytu czy też na etapie selekcji CV.

Jak wynika z raportu ManpowerGroup już w 2024 roku 39 proc. firmy w Polsce korzystało z AI do usprawnienia procesu rekrutacji. Z kolei kolejne 21 proc. deklarowało, że wdroży podobne rozwiązania w ciągu roku. Podobnie jest w sektorze bankowym, gdzie aż 12 z 13 przepytanych banków w Polsce przyznało, że korzysta z rozwiązań bazujących na sztucznej inteligencji.

AI Act dzieli systemy sztucznej inteligencji na cztery kategorie: zakazane, wysokiego ryzyka, ograniczonego ryzyka oraz minimalnego ryzyka. Te związane z rekrutacją, zarządzaniem pracownikami, oceny wiarygodności klientów, udzielania kredytów czy wyceny ubezpieczenia znalazły się w drugiej kategorii, czyli wysokiego ryzyka.

Co to oznacza? Ich twórcy, ale też firmy, które je stosują (nawet jeśli ich nie stworzyły) od 2 sierpnia będą musiały spełniać określone wymogi. To między innymi:

• Obowiązek informowania o tym, że AI jest stosowane w procesie decyzyjnym.
• Konieczność wprowadzenia nadzoru człowiek nad decyzjami AI. Algorytm może rekomendować działania, ale decyzję musi ostatecznie podjąć człowiek.
• Konieczność prowadzenia dokumentacji technicznej i logów.
• Konieczność rejestracji w unijnej bazie systemów AI.
• Konieczność przeprowadzania regularnych audytów pod kątem ewentualnej dyskryminacji, np. na podstawie płci, wieku czy miejsca zamieszkania.

Co więcej, już teraz mamy prawo - w przypadku negatywnej decyzji - domagać się informacji, czy decyzja została podjęta przez człowieka, a jeśli nie, to na jakiej zasadzie działał algorytm. Firma ma 30 dni na udzielenie odpowiedzi. Jeśli tego nie zrobi, to możemy złożyć skargę do UODO. Od 2 sierpnia dodatkowo będzie działać w Polsce Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która również będzie zajmować się takimi sprawami.