Ten SSD zawstydza konkurencję. To topowa wydajność dla PC i konsol (Test)

Sandisk to firma, którą kojarzą nie tylko zapaleni entuzjaści nowych technologii. Mowa o amerykańskim liderze na rynku pamięci flash, funkcjonującym od 1988 roku. Przez niemal dekadę był on częścią Western Digital Corporation, ale w ubiegłym roku odłączył się i stał ponownie niezależny. Sandisk jest bardzo dużym graczem na rynku NAND i SSD, odpowiadającym za około 10-13% globalnego udziału, co plasuje go w czołówce, za firmami jak Samsung, SK hynix czy Micron.

Sandisk stawia zarówno na wydajność, jak i pojemność

Dzisiaj na warsztat bierzemy ich najwyżej pozycjonowany model, czyli WD_Black SN8100 w wersji 2 TB, który niedługo będzie znany jako Sandisk Optimus GX Pro 8100. Mowa o nośniku półprzewodnikowym w standardzie M.2 2280 i korzystającym z interfejsu PCI Express 5.0 x4 oraz protokołu NVMe 2.0. Zdecydowano się na połączenie kontrolera Silicon Motion SM2508 i kości Kioxia BiCS8 (3D TLC NAND). Dopełnia to pamięć podręczna DDR4.

Do sprzedaży trafiły cztery warianty pojemności - 1, 2, 4 i 8 TB oraz wersja z i bez fabrycznego radiatora. Tradycyjnie już różnią się one nieco deklarowaną wydajnością. Producent obiecuje nam zawrotne do 14 900 MB/s dla odczytu i do 14 000 MB/s dla zapisu sekwencyjnego oraz do 2 400 000 IOPS dla odczytu i do 2 300 000 IOPS dla zapisu losowego.

Platforma testowa i procedura testowa

W skład redakcyjnej platformy testowej Telepolis wchodzą podzespoły przygotowane prawie na wszystko, co producenci serwują dla rynku konsumenckiego. Komputer oparty został o topowy model procesora Intel Arrow Lake. Dokładna specyfikacja prezentuje się następująco:

• Procesor: Intel Core Ultra 9 285K
• Płyta główna: MSI MAG Z890 Tomahawk WiFi
• RAM: Kingston FURY Renegade DDR5 RGB CUDIMM (2x 24 GB, 8400 MHz, CL 40)
• Karta graficzna: GIGABYTE AORUS GeForce RTX 4080 16 GB MASTER
• Zasilacz: Cooler Master MWE Gold V2 1050 W
• Obudowa: Fractal North XL
• Chłodzenie: Arctic Liquid Freezer III Pro 360 A-RGB
• Pasta termoprzewodząca: SilentiumPC Pactum PT-4

Testy przeprowadzamy na aktualnym systemie Windows 10. Programy działające w tle są ograniczane do minimum, a aplikacje do zarządzania podzespołami wyłączone. Ma to na celu zapewnienie stałych warunków pomiarowych i wyeliminowanie zmiennych. Każdy test przeprowadzany jest kilkukrotnie (od 5 do 10 razy), a następnie wyciągana jest średnia wartość.

Do pomiarów użyliśmy popularnych i sprawdzonych programów w najnowszych wersjach, mowa o CrystalDiskMark, PCMark 10 oraz 3DMark. Prócz tego nie zabrakło testów praktycznych, z wykorzystaniem przygotowanych przez nas specjalnie paczek plików:

• 12 500 plików JPG o łącznej wadze 30,5 GB
• 3 pliki MKV o łącznej wadze 48 GB
• 1 plik o wadze 63 GB

Pomiar odczytu i zapisu sekwencyjnego

Pierwszy test ma na celu sprawdzenie deklaracji producenta dotyczących prędkości odczytu i zapisu. Przeprowadzany jest przy przy użyciu CrystalDiskMark. Pomiary miały miejsce nie na ustawieniach domyślnych, a w profilu pod SSD typu NVMe. Sprawdzone zostały trzy różne paczki – 16 MiB, 1 GiB oraz 32 GiB. Każdy pomiar wykonany został pięciokrotnie w trzech seriach. Następnie całość została zsumowana by obliczyć średnią.

W przypadku odczytu sekwencyjnego WD_Black SN8100 znacząco odbiega od deklaracji producenta - zamiast 14,9 GB/s widzimy średnio 12,1 GB/s. Mimo wszystko to i tak topowe transfery, które zostawiają daleko w tyle flagowce poprzedniej generacji na bazie interfejsu PCI Express 4.0 x4. Co ważne, konkurencyjny Kingston FURY Renegade G5 na niemal identycznych podzespołach oferuje takie same prędkości.

Zapis sekwencyjny prezentuje się dużo lepiej. Nie dość, że jest szybciej, to tez bliżej obietnic ze specyfikacji - około 13,4 GB/s. Pozwala to wyprzedzić flagowca od Samsunga, ale również pierwsze modele SSD PCIe 5.0 x4 od bardzo popularnych w Polsce firm jak ADATA czy Patriot.

Pomiar odczytu i zapisu losowego

Kolejna seria testów dotyczy znowu odczytu i zapisu, ale losowego. Tutaj sporo testowanych SSD zalicza duże spadki. I to właśnie tego typu prędkości będzie obserwować większość użytkowników na co dzień.

W przypadku odczytu losowego Sandisk ma powody do zadowolenia, bo wylądował na szczycie tabeli. Zasadniczo ex aequo ze wspomnianym już Kingston FURY Renegade G5, który korzysta z identycznego połączenia Silicon Motion SM2508+Kioxia BiCS8. Jest to również o około 20% lepszy wynik niż mocno reklamowany wszędzie Samsung 9100 Pro.

Zapis losowy wygląda nieco gorzej, ale nadal porządnie - tutaj Amerykanie spadają na 3-4 miejsce. Będzie to miało jednak znaczenie głównie w przypadku stacji roboczych, czyli dużo plików przerabianych często (np. obróbka wideo). Użytkownicy domowi - internet, pakiet biurowy, gry itd. - powinni raczej patrzeć na odczyt, bo to najczęściej robi ich SSD.

Testy syntetyczne – PCMark 10 i 3DMark

Benchmarki często są określane jako „puste cyferki”. Prawda jest jednak taka, że o ile część z nich faktycznie nie ma większego sensu, tak na rynku nadal jest kilka sprawdzonych rozwiązań posiadających powtarzalne scenariusze. Jednym z nich jest PCMark 10 z testem „Full Drive Benchmark”. Zapisuje on około 204 GB danych, mierzy prędkości i czasy dostępu.

Kolejny z wybranych przez nas programów testowych również pochodzi od firmy UL Benchmarks. Mowa o znanym i cenionym 3DMarku z mniej znanym scenariuszem "Storage Benchmark". Jest on zauważalnie krótszy niż w przypadku PCMark 10 i nastawiony bardziej pod graczy. Obejmuje siedem różnych testów w skład których wchodzi:

• Ładowanie gry Battlefield V;
• Ładowanie gry Call of Duty: Black Ops 4
• Ładowanie gry Overwatch;
• Kopiowanie folderu z grą Counter Strike: Global Offensive;
• Nagrywanie materiału wideo z gry (OBS, 1080p, 60 FPS);
• Instalowanie gry The Outer Worlds;
• Zapis stanu gry w The Outer Worlds.

Benchmarki potwierdzają, że WD_Black SN8100 to pieruńsko wydajny nośnik. Nadaje się on zarówno do PC do pracy, jak i grania. Drepcze on po piętach Kingstonowi, a główne różnice zapewne wynikają z zastosowanego firmware - co zresztą zobaczycie w dalszych częściach testu. Przewaga nad Samsungiem widoczna jest gołym okiem.

Test praktyczny – kopiowanie plików

Pora skończyć ze sztucznymi testami, a przejść do testów praktycznych. Na start bierzemy scenariusz z kopiowaniem małych plików. Posłużyła nam do tego paczka składająca się z 12 500 zdjęć w formacie *.jpg. Mowa o różnych rozdzielczościach i rozmiarach (od 72 KB do 50 MB), acz większość to standardowe grafiki o wielkości od 1 do 5 MB. Jak w każdym przypadku test przeprowadzany był kilkukrotnie, a następnie wyciągana była średnia.

Tutaj następuje pierwsze zderzenie z rzeczywistością, które jest niestety bolesne. WD_Black SN8100 jest co prawda bardzo szybki, ale potrafi przegrać z flagowcami poprzedniej generacji. Byłem na tyle zaskoczony, że test powtarzałem kilka razy - bez większych zmian. Trudno mi jednoznacznie powiedzieć czy to kwestia agresywnego pilnowania temperatur, czy wolniejszej pamięci podręcznej.

Podczas kopiowania średnich plików mowa o folderze z trzema filmami w formacie *.mkv, co daje nam łącznie pond 48 GB. Ponownie test wykonywany był w obrębie tego samego nośnika, kilka razy dla wyciągnięcia średniej arytmetycznej. Krótszy czas kopiowania oznacza lepszy wynik.

Na szczęście sytuacja w przypadku średnich i dużych plików wygląd a już normalnie - Sandisk oferuje to co inne topowe SSD PCIe 5.0 x4. Różnica pomiędzy poszczególnymi modelami to dosłownie kilka sekund, co jest nie do wyłapania w codziennym użytkowaniu.

Pomiary temperatur

Znamy już osiągi, ale jak wyglądają temperatury? W końcu to one wpływają na żywotność sprzętu. Nie jest tajemnicą, że wydajne SSD lubią się grzać. Zwłaszcza w ciasnych miejscach jak laptop czy konsola. Pomiary wykonano przy długotrwałym kopiowaniu plików w dobrze wentylowanej, zamkniętej obudowie komputerowej. Żaden z nośników nie znajdował się pod kartą graficzną. Temperatura w pomieszczeniu wynosiła 25°C.

Sporym atutem WD_Black SN8100 są niskie temperatury, zwłaszcza że testowaliśmy wersję bez radiatora. Będzie to zaleta dla osób rozważających ten SSD dla konsoli PlayStation 5 (Pro) czy laptopa, chociaż tam może być cieplej ze względu na gorszą cyrkulację powietrza. Mimo wszystko nie trzeba się obawiać zjawiska dławienia termicznego (tzw. thermal throttling).

Podsumowanie

WD_Black SN8100 to bardzo udany SSD, który można śmiało polecić. Amerykanie nie postawili tutaj na oklepane połączenie Phison+Micron, a zamiast tego wybrano nowsze podzespoły. Mowa o kontrolerze od Silicon Motion oraz kościach 3D TLC NAND opracowanych we współpracy z Kioxią. Efekt? To jeden z najwydajniejszych nośników na rynku. A wszystko to przy niskim poborze mocy (do 7,5 W pod obciążeniem) oraz temperaturach.

Dobra wydajność widoczna jest zarówno w programach syntetycznych, jak i realnych zastosowaniach. Pojawiła się co prawda lekka czkawka przy małych plikach (paczka 12 500 zdjęć), ale czas transferu i tak był OK. Warto też docenić szeroki wybór pojemności - od 1 do 8 TB, a także wersję z fabrycznym radiatorem, co docenią posiadacze Sony PlayStation 5 (Pro).

Czy są jakieś wady? W samym produkcie zasadniczo nie. Trzeba jednak pamiętać, że interfejs PCI Express 5.0 to nadal głównie domena droższych płyt głównych i laptopów. Jeśli posiadacie komputer sprzed lat, całkiem możliwe, że nie wykorzystacie pełni potencjału, bo wasze gniazda M.2 ograniczone są do PCI Express 4.0 x4.

Największym problemem jest cena. Ze względu na szaleństwo na sztuczną inteligencję, i wyssanie z rynku pamięci NAND (oraz DRAM) przez centra AI, dostępność WD_Black SN8100 mocno się zmienia. Tylko w zaledwie kilka dni obserwowałem braki oraz skoki od 1399 do 2599 złotych. Czy warto tyle płacić? W przypadku stacji roboczej - tak, jako nośnik dla domowego SSD - nie. Lepiej wziąć coś tańszego i różnicę dopłacić do CPU czy GPU.