Seniorzy sprytniejsi niż myślisz. Złodzieje mają z nimi coraz ciężej
Cyberprzestępcy atakują codziennie, ale seniorzy stawiają im twardy opór. Nowe dane pokazują, że pokolenie 60+ radzi sobie w sieci lepiej, niż wielu zakładało. To wynik systematycznej edukacji i dużej ostrożności osób starszych.
Pułapki czyhają na każdym kroku
Statystyki za rok 2025 dają do myślenia. Prawie połowa Polaków (46%) miała do czynienia z próbą oszustwa w Internecie. Niestety, w 12% przypadków przestępcom udało się okraść ofiarę. Najpopularniejszą metodą pozostaje "dopłata do paczki" oraz podszywanie się pod pracownika banku. Te techniki wskazało po 17% badanych. Popularny jest też klasyczny phishing przez e-mail lub SMS.
Mimo to świadomość zagrożeń szybko rośnie. Seniorzy rzadziej dają się nabrać na stare sztuczki. Wiedza o metodzie "na fotowoltaikę" czy "szybki zysk" znacznie wzrosła w ciągu ostatnich trzech lat. Najbardziej rozpoznawalna pozostaje jednak metoda "na wnuczka". Zna ją aż 85% badanych osób starszych.
Dyscyplina godna naśladowania
To, co najbardziej zaskakuje w badaniu "Cyberdojrzali. Bądź mądrzejszy od oszusta", to żelazna dyscyplina seniorów. Aż 90% z nich deklaruje, że nigdy nie klika w podejrzane linki. Kolejne 89% regularnie stosuje silne i skomplikowane hasła. To wyniki, których młodsze pokolenia mogą seniorom tylko pozazdrościć.
Z naszych badań wynika jednocześnie, że aż 90% seniorów unika klikania w niezweryfikowane linki w SMS-ach i mailach, a zdecydowana większość (89%) stosuje silne hasła – to bardzo dobra wiadomość obrazująca wzrost świadomości zagrożeń, a przede wszystkim swojej roli w zapewnieniu własnego bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni. Jednocześnie jednak maleje wiara w skuteczność działań wymagających aktywnej reakcji – 78% seniorów uważa, że asertywność w kontaktach z nieznajomymi chroni przed oszustwem (spadek o 8 pp. względem 2023 r.), a tylko połowa uznaje rozmowy z dziećmi o zagrożeniach za skuteczny sposób ochrony (spadek o 6 pp. w porównaniu z pierwszą falą). Gdy dojdzie do próby oszustwa, seniorzy reagują najrozsądniej: 37% z nich w pierwszej kolejności kontaktuje się z bankiem (dla porównania: dorośli – 28%, młodzież – 27%), a 32% – zgłasza sprawę na policję.
Nowe technologie to wciąż wyzwanie
Choć seniorzy świetnie radzą sobie z klasycznymi wyłudzeniami, nowinki technologiczne sprawiają im trudność. Widać to przy metodach takich jak deepfake czy oszustwa w grach online. Tutaj prym wiedzie młodzież, która wychowała się w cyfrowym świecie. Seniorzy rzadziej też rozpoznają fałszywe sklepy internetowe z tanimi, markowymi ubraniami.
Wnioski z raportu są jasne. Edukacja przynosi efekty, ale nie wolno jej przerywać.
Mimo coraz większego zasięgu działań edukacyjnych i prewencyjnych, wnioski płynące z naszego badania się nadal zatrważające: aż 46% Polaków miało styczność z próbą oszustwa internetowego, w tym 12% z nich zakończyło się udaną próbą. Najczęściej stosowanymi metodami przestępstw były: "na dopłatę do przesyłki" (17%), "na pracownika banku" (17%) oraz wyłudzenie poprzez email, sms, phishing (16%). Na szczęście z najnowszego badania płyną też pozytywne informacje - wiedza seniorów na temat technik oszustw systematycznie rośnie – znajomość metody "na fotowoltaikę" wzrosła z 21% w pierwszej edycji badania trzy lata temu do 34% obecnie, a metody "na szybki zysk" – z 54% do 64%. Aż 71% seniorów zna oszustwo "na dopłatę do paczki", a 72% "na pracownika banku". Najbardziej rozpoznawalną pozostaje jednak klasyczna metoda "na wnuczka", którą potrafi wskazać 85% badanych (spadek o 4 pp. w stosunku do 2024 r.). Takie dane są dowodem na to, że konsekwentne prowadzenie działań z zakresu cyberbezpieczeństwa musi być kontynuowane.
