Używanie BMI błędem? Naukowcy mają alternatywę do rozpoznania otyłości

Jeden wskaźnik to za mało

Lekarze od dawna uważają wskaźnik masy ciała (BMI) za nieadekwatne narzędzie identyfikowania otyłości - jeśli to jedyny parametr na jaki się patrzy.

BMI to masa ciała w kilogramach podzielona przez kwadrat wzrostu w metrach. Wynik od 25 do 29,9 to nadwaga. Od 30 w górę to otyłość. Na świecie nadwagę ma 1,6 mld ludzi. Otyłość dotyczy prawie miliarda. Według tego wskaźnika nadwagę lub otyłość ma ponad 70 proc. dorosłych w USA i dwie trzecie w Wielkiej Brytanii.

Nowa metoda wychodzi poza ten jeden wskaźnik. Łączy ona BMI z innymi pomiarami ciała i testami pracy narządów. Naukowcy, którzy opracowali ten nowy sposób twierdzą, że posługiwanie się samym BMI prowadzi do niezidentyfikowania otyłości u 5 do 9 proc. dorosłych. Problem istnieje także w drugą stronę - patrząc przez pryzmat wyłącznie BMI, błędnie wykrywa się otyłość u nawet 3 proc.

Profesor Francisco Rubino z King's College London mówi, że błąd dotyczy dziesiątek milionów ludzi. Rubino specjalizuje się w chirurgii metabolicznej i bariatrycznej, czyli operacyjnym leczeniu otyłości. Jest on jednym z recenzentów najnowszego opracowania naukowego proponującego alternatywę wobec BMI.

Rubino z zespołem przetestował nową metodę na dokumentacji medycznej ponad 800 tys. osób z Wielkiej Brytanii, USA, Chin i Hiszpanii. Zdrowie tych ludzi śledzono nawet przez 15 lat. Metodę zaproponowali w 2025 roku światowi eksperci.

Według nowych zasad BMI powyżej 40 to zawsze otyłość. Przy niższym BMI lekarz mierzy obwód talii i liczy jej stosunek do wzrostu. Dzięki temu sprawdza, czy ciało faktycznie ma za dużo tłuszczu. BMI od 30 z podwyższonym obwodem talii lub jej stosunkiem do wzrostu oznacza otyłość. To samo dotyczy BMI od 25 do 29,9 przy dwóch wysokich wynikach. Za wysoką talię uważa się ponad 102 cm u mężczyzn i 88 cm u kobiet. Wysoki stosunek talii do wzrostu to około 0,57.

Potem lekarze oceniają, czy otyłość jest kliniczna czy przedkliniczna. Kliniczna to aktywna choroba, bo nadmiar tłuszczu już zaburza pracę narządów. Przedkliniczna oznacza zagrożenie dla zdrowia, ale narządy jeszcze działają prawidłowo.

Liczba osób z otyłością wzrosła tylko nieznacznie. Otyłość kliniczną miała od jednej czwartej do jednej trzeciej z nich, czyli 5 do 10 proc. całej populacji. To one miały wyraźnie wyższe ryzyko zgonu.

Weźmy trzy osoby z BMI 32. Według starych zasad wszystkie są otyłe, a nowa metoda daje trzy różne diagnozy. Pierwsza nie ma nadmiaru tłuszczu i jest zdrowa. Druga ma go za dużo, ale jej narządy działają dobrze. Trzecia ma nadmiar tłuszczu i zaburzoną pracę narządów.

W czasopiśmie Nature naukowcy opisali, że część osób z wysokim BMI nie była otyła i miała niższe ryzyko zgonu niż osoby uznane za zdrowe. Uspokaja też to, że 80 do 90 proc. osób z otyłością przedkliniczną nie zachorowało w ciągu 10 lat.