Dzieci w sieci. Nowy raport pokazuje skalę przemocy
Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało publikację, która pokazuje, z jakimi zagrożeniami mierzą się najmłodsi użytkownicy sieci. Problem dotyczy nie tylko agresji rówieśniczej, ale również seksualnego szantażu, niebezpiecznych treści i mechanizmów stosowanych przez same platformy.
Cyberprzemoc nie kończy się wraz z lekcjami
"Czarna księga młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce", opublikowana w listopadzie 2026 roku, zawiera 53 fakty i przykłady dotyczące zagrożeń cyfrowych. Przywołane w niej badanie NASK pokazuje, że 29% nastolatków było wyzywanych w Internecie, 19% doświadczyło ośmieszania, a 18% poniżania. Straszenia i szantażowania doświadczyło po 13% badanych.
Jeszcze poważniej wyglądają dane dotyczące przemocy seksualnej. W badaniu NASK aż 45,5% uczniów w wieku 14-18 lat zadeklarowało doświadczenie przynajmniej jednej jej formy. Co więcej, 70,7% pokrzywdzonych nie powiedziało nikomu o najbardziej dotkliwym incydencie. Wśród nastolatków, którzy doświadczyli przemocy internetowej, 47% nie podjęło żadnych działań i nie poinformowało o problemie innych osób.
Setki tysięcy dzieci korzystają z mediów społecznościowych
Zagrożenia dotyczą również bardzo młodych użytkowników. Według raportu "Internet dzieci" z 2025 roku, z TikToka aktywnie korzystało około 760 tys. dzieci w wieku 7-12 lat. Instagram przyciągał w tej grupie około 290 tys. użytkowników, Messenger 900 tys., a WhatsApp 700 tys.
Nastolatki spędzają w mediach społecznościowych średnio 3 godziny i 23 minuty dziennie. Publikacja zwraca również uwagę na kontakt dzieci z nieodpowiednimi materiałami. Około 1,4 mln użytkowników w wieku 7-14 lat odwiedzało strony internetowe zaliczane do kategorii "Erotyka". Wśród nastolatków, którzy zetknęli się z pornografią, średni wiek pierwszego kontaktu wynosił zaledwie 11 lat i 3 miesiące.
Sztuczna inteligencja otwiera nowy rozdział zagrożeń
Osobny problem stanowią narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji. W badaniu NASK 70% nastolatków deklarowało korzystanie z narzędzi AI, ale aż 63% nie znało pojęcia deepfake.
Tymczasem do stworzenia fałszywego materiału intymnego może wystarczyć zwykła fotografia. Sprawca nie potrzebuje prawdziwego nagiego zdjęcia ofiary. Może wykorzystać jej wizerunek do przygotowania spreparowanego materiału, który następnie posłuży do szantażu lub publicznego upokorzenia. Raport zwraca też uwagę na chatboty AI, którym dzieci powierzają prywatne informacje i problemy emocjonalne, nie zawsze rozumiejąc, co dzieje się z zapisami takich rozmów.
Platformy również muszą ponosić odpowiedzialność
Autorzy publikacji wskazują, że problemem jest nie tylko zachowanie poszczególnych użytkowników, ale także sposób projektowania aplikacji. Nieskończone przewijanie, automatyczne odtwarzanie filmów i liczne powiadomienia utrudniają przerwanie korzystania z serwisów. Według NASK 55% nastolatków chciało ograniczyć korzystanie z telefonu, a 31% próbowało to zrobić bez powodzenia.
W publikacji przypomniano również o obowiązkach wynikających z Aktu o usługach cyfrowych (DSA, Digital Services Act). Największe platformy powinny rozpoznawać i ograniczać zagrożenia systemowe, a nie tylko usuwać pojedyncze materiały po otrzymaniu skargi. Chodzi między innymi o:
- bezpieczne ustawienia kont dzieci,
- sprawne rozpatrywanie zgłoszeń,
- blokowanie ponownego rozpowszechniania krzywdzących treści,
- kontrolowanie algorytmów rekomendacji.
Wniosek płynący z "Czarnej księgi" jest jasny: rozmowy z dziećmi, edukacja i kontrola rodzicielska są potrzebne, ale nie wystarczą. Firmy zarządzające platformami muszą brać odpowiedzialność za bezpieczeństwo usług, z których korzystają miliony młodych ludzi.
